Fake news, het gevecht tegen desinformatie

In onze online wereld is het erg moeilijk geworden om valse informatie te onderscheiden. Bovendien wordt vals nieuws niet altijd doelbewust de wereld in gestuurd. Maak dus een verschil tussen misinformatie en desinformatie. Beide termen leiden je tot valse informatie, maar de laatste doet dat doelbewust.

Mensen doen graag hun eigen onderzoek. We vinden het immers belangrijk om kritisch te zijn. Maar het is moeilijk om te weten wat echt is en wat niet. Welke bronnen we kunnen vertrouwen en welk niet. We geraken snel verwikkeld in het web van leugens en bedrog. En dat maakt het moeilijk om nepnieuws te bestrijden. Het gaat snel viraal en blijft zich voor heel lange tijd verspreiden. Ook al is het verhaal al meerdere malen ontkracht, het internet vergeet niet snel en het verhaal duikt gemakkelijk weer op na een lange pauze van stilte.

Je kan fake news detecteren aan de hand van deze 4 eenvoudige technieken:

  1. Oversimplificatie van de feiten. Je krijgt een simpel antwoord dat gemakkelijk aan te nemen is.
  2. Je krijgt snel de antwoorden die je nodig hebt. Zodat je hoop krijgt op de waarheid.
  3. Iemand anders wordt de schuld gegeven. Vals nieuws gaat steeds op zoek naar een zondebok. Hoe groter het probleem of onrecht, hoe belangrijker de oorzaak moet zijn.
  4. Vals nieuws geeft toe aan emoties. Het verspreidt bijvoorbeeld angst en het zal dit doen om de boodschap sneller en verder te verspreiden.

Dus wat kan je doen? Blijf altijd sceptisch. Maar kijk of een van de 4 bovenstaande technieken wordt gebruikt. We hebben immers een morele verplichting om deel te nemen aan een eerlijke conversatie met concrete feiten. Onderzoek dus alternatieve bronnen die de boodschap bevestigen of ontkrachten. Maar let op dat je zelf niet vast komt te zitten in een vicieuze cirkel. Online algoritmen van sociale platformen weten heel goed wat je graag leest. Dus ze zullen je ook sneller en vaker confronteren met eenzijdige informatie. Ook al houdt die helemaal geen steek.

Hoe weet je dan wat de waarheid is? Dat is niet eenvoudig. Probeer altijd te factchecken. Maar volg bij twijfel de consensus. Als een grote groep experts het eens is, dan is dit waarschijnlijk omdat dit leidt naar de waarheid.

Bekijk ook Factcheck.vlaanderen en VRT NWS: Check.